آموزش مقدماتی فرزکاری و تراشکاری
در این مقاله به آموزش مقدماتی فرزکاری و تراشکاری می پردازیم. امروزه فناوری CNC قلب تپنده صنعت تولید مدرن است. تسلط بر برنامهنویسی و اپراتوری این دستگاههای پیشرفته، مهارتی ضروری و بسیار پرکاربرد محسوب میشود.
این مقاله آموزش مقدماتی فرزکاری و تراشکاری به عنوان یک راهنمای جامع و تخصصی تهیه شده است. هدف ما پوشش جنبههای مختلف آموزش CNC است. از برنامهنویسی کنترلرهای زیمنس و فانوک تا نرمافزار پاورمیل و مهارتهای اپراتوری. تمام مطالب برای شما عزیزان آماده شده است. کتیا دیزاین به عنوان مرجع آموزش نرمافزارهای مهندسی، اهمیت این مهارتها را تایید میکند.
بسیاری به دنبال دانلود آموزش برنامه نویسی CNC تراش زیمنس هستند. کنترلرهای زیمنس (Siemens Sinumerik) کاربرد گستردهای در ماشینهای تراش دارند. یادگیری برنامهنویسی آنها برای کار با این دستگاهها ضروری است. منابع دانلودی میتوانند شامل فیلمهای آموزشی، جزوات PDF یا مثالهای کد باشند.
این منابع آموزشی دانلودی را از کجا میتوان یافت؟ وبسایت رسمی زیمنس بخشی برای آموزش و مستندات دارد. اما دسترسی کامل معمولاً نیازمند ثبت نام یا قرارداد پشتیبانی است. وبسایتهای آموزشی معتبر ممکن است نمونههای رایگان یا دورههای قابل دانلود ارائه دهند. انجمنهای تخصصی CNC نیز گاهی منابع مفیدی به اشتراک میگذارند. باید در انتخاب منبع دقت کرد.
هنگام دانلود منابع رایگان، احتیاط لازم است. حتماً اعتبار منبع و صحت اطلاعات را بررسی کنید. برنامهنویسی CNC نیاز به دقت بالایی دارد. استفاده از کدها یا روشهای نادرست میتواند خطرناک باشد. مطمئن شوید آموزش با نسخه کنترلر شما (مثلاً Sinumerik 808D, 828D, 840D) سازگار است. مطالب قدیمی ممکن است کاملاً کاربردی نباشند.
کتیا دیزاین به عنوان مرجع رسمی آموزشهای مهندسی، یادگیری اصولی را توصیه میکند. گرچه منابع دانلودی میتوانند مفید باشند، اما جایگزین دورههای ساختاریافته نمیشوند. دورههای تخصصی آموزش مقدماتی فرزکاری و تراشکاری سایت کتیا دیزاین یادگیری عمیقتری را تضمین میکنند. این دورهها معمولاً شامل پشتیبانی و تمرینات عملی هستند.
در زمینه ی منابع یادگیری برنامه نویسی تراشکاری و فرزکاری، مستندات رسمی زیمنس (مانند راهنمای ShopTurn یا Sinumerik Operate) دقیقترین منبع هستند. این راهنماها تمام کدها و پارامترها را به تفصیل شرح میدهند. البته ممکن است برای شروع کمی پیچیده و حجیم باشند. مطالعه آنها نیازمند حوصله و دقت است.
دورههای آموزشی آنلاین یا حضوری از مراکز معتبر گزینه عالی دیگری هستند. این دورهها مطالب را به صورت ساختاریافته و گام به گام ارائه میدهند. مدرسان باتجربه نکات عملی و کاربردی را آموزش میدهند. امکان پرسش و پاسخ و رفع اشکال نیز فراهم است.
کتابهای تخصصی برنامهنویسی زیمنس و انجمنهای آنلاین نیز مفیدند. کتابها به عنوان مرجع و برای مطالعه عمیق مناسب هستند. در انجمنها میتوانید سوالات خاص خود را بپرسید. از تجربیات دیگر برنامهنویسان و اپراتورها استفاده کنید. ترکیب این منابع بهترین نتیجه را میدهد.
بسیاری از افراد به دنبال دانلود کتاب آموزش مقدماتی تراشکاری پاورمیل هستند. زیرا نرمافزار PowerMill یکی از قدرتمندترین نرمافزارهای CAM در جهان است. این نرمافزار بهویژه در ماشینکاریهای پیچیده ۳ و ۵ محوره کاربرد دارد. کتاب میتواند منبع خوبی برای یادگیری منظم و اصولی باشد. فرمت گام به گام یادگیری را آسانتر میکند.
کتابهای آموزش پاورمیل به زبانهای مختلفی منتشر شدهاند. یافتن کتاب فارسی جامع و بهروز ممکن است کمی دشوار باشد. مستندات راهنمای خود نرمافزار (Help) بسیار کامل هستند. این مستندات توسط شرکت Autodesk (سازنده پاورمیل) ارائه میشوند. کتابهای تالیفی یا ترجمهای نیز توسط ناشران مختلف عرضه میگردند. کیفیت این کتابها متفاوت است.
جستجو برای دانلود رایگان کتاب کامل و جدید پاورمیل معمولاً نتیجهبخش نیست. کتابهای تخصصی و بهروز معمولاً رایگان منتشر نمیشوند. فایلهای PDF که به صورت غیرقانونی به اشتراک گذاشته میشوند، مشکلات زیادی دارند. ممکن است ناقص، قدیمی یا حتی آلوده به بدافزار باشند.
کتیا دیزاین به عنوان مرجع آموزش مقدماتی فرزکاری و تراشکاری، استفاده از منابع قانونی را توصیه میکند. برای یادگیری پاورمیل، سرمایهگذاری در دورههای آموزشی معتبر یا خرید کتاب اصلی بهترین راه است. کتیا دیزاین میتواند شما را در یافتن منابع آموزشی با کیفیت برای پاورمیل راهنمایی کند.
شرکت در دورههای ویدیویی یادگیری فرزکاری و تراشکاری پاورمیل یکی از بهترین روشهاست. مشاهده نحوه کار با محیط نرمافزار و اجرای دستورات بسیار مؤثر است. دورهها معمولاً ساختار گام به گام و پروژههای عملی دارند. امکان پرسش و پاسخ از مدرس نیز فراهم است. این روش برای یادگیری CAM بسیار مناسب است.
استفاده از مستندات رسمی و منابع آموزشی شرکت Autodesk بسیار مفید است. بخش Help نرمافزار، وبسایت Autodesk Knowledge Network و کانال یوتیوب رسمی آنها منابع دقیقی هستند. این منابع همیشه بهروز و معتبر میباشند. بسیاری از سوالات شما در این منابع پاسخ داده شده است.
تمرین، تمرین و باز هم تمرین! هیچ آموزشی جای تمرین عملی را نمیگیرد. سعی کنید مثالهای دوره یا کتاب را خودتان انجام دهید. پروژههای کوچک شخصی تعریف کنید و آنها را با پاورمیل انجام دهید. با چالشهای واقعی کار با نرمافزار روبرو شوید. از کتابها و جزوات به عنوان مرجع استفاده کنید.
آموزش جامع فرزکاری و تراشکاری به معنی یادگیری هر دو فرآیند اصلی ماشینکاری CNC است. فرزکاری (Milling) و تراشکاری (Turning) پایههای صنعت ساخت و تولید هستند. تسلط بر هر دو فرآیند، یک اپراتور یا برنامهنویس CNC را بسیار توانمند میسازد. آموزش مقدماتی فرزکاری و تراشکاری باید مبانی تئوری و عملی را پوشش دهد.
یک دوره جامع باید سرفصلهای متنوعی را شامل شود. آشنایی با انواع ماشینهای فرز و تراش CNC. اصول ایمنی کار با دستگاهها. مبانی نقشهخوانی صنعتی و تلرانسها. آشنایی با ابزارهای برشی فرزکاری و تراشکاری. اصول تنظیم دستگاه و صفر قطعه کار (Work Offset). مقدمات برنامهنویسی دستی با G-code و M-code.
علاوه بر برنامهنویسی، مهارتهای اپراتوری نیز اهمیت دارند. نحوه صحیح بستن قطعه کار روی دستگاه (Workholding)، اندازهگیری دقیق ابزارها (Tool Offsetting)، اجرای برنامه و نظارت بر فرآیند ماشینکاری، کنترل کیفیت قطعه تولید شده با ابزارهای اندازهگیری و عیبیابی اولیه مشکلات دستگاه یا برنامه. این مهارتها در محیط کار ضروری هستند.
کتیا دیزاین، مرجع رسمی آموزش نرمافزارهای مهندسی، بر اهمیت دانش تولید تاکید دارد. درک فرآیندهای میل و تراش به مهندسان طراح کمک میکند. آنها میتوانند قطعاتی با قابلیت تولید بهتر طراحی کنند. آموزش جامع میل و تراش پلی بین دنیای طراحی و ساخت ایجاد میکند.
ابتدا باید با سرفصل های ضروری دوره جامع فرزکاری و تراشکاری آشنا شویم. انواع سیستمهای کنترل (فانوک، زیمنس و…) معرفی میشوند. مفاهیم محورها و سیستمهای مختصات توضیح داده میشود. کدهای اصلی حرکتی (G00, G01, G02, G03) و کدهای کمکی (M-codes) تدریس میشوند. ایمنی کار با ماشینآلات بخش بسیار مهمی است.
سپس مباحث تخصصی فرزکاری (Milling) مطرح میشود. عملیات رایج مانند کفتراشی، شیارتراشی، پروفیلتراشی و سوراخکاری آموزش داده میشود. نحوه تعریف و تنظیم ابزارهای فرزکاری توضیح داده میشود. برنامهنویسی دستی یا با کمک CAM برای مثالهای ساده تمرین میشود. تنظیم صفر قطعه کار در فرزکاری بسیار مهم است.
در ادامه، مباحث تراشکاری (Turning) آموزش داده میشود. عملیات اصلی مانند پیشانیتراشی، روتراشی، داخلتراشی، شیارزنی و رزوهتراشی بررسی میشود. انتخاب ابزار و اینسرت مناسب اهمیت زیادی دارد. برنامهنویسی با استفاده از سیکلهای استاندارد تراشکاری (مانند G71) تدریس میشود. تنظیم افست ابزار در تراشکاری حیاتی است.
آموزش تراشکاری میل و تراش راهیبرای یادگیری یکی از قدیمیترین و اصلیترین روشهای شکلدهی فلزات است. این فرآیند برای تولید قطعات استوانهای یا متقارن محوری کاربرد دارد. تسلط بر اصول و تکنیکهای تراشکاری CNC بسیار مهم است.
آموزش تخصصی تراشکاری باید شامل مباحث مختلفی باشد. آشنایی کامل با اجزای دستگاه تراش CNC و نحوه کار آنها. روشهای بستن قطعه کار (سهنظام، چهارنظام، کولت، فیکسچر). انواع ابزارهای تراشکاری (ر تراش، داخلتراش، شیارزن، پیچتراش) و اینسرتها. اصول انتخاب پارامترهای برش (سرعت برشی، پیشروی، عمق بار).
برنامهنویسی CNC برای تراشکاری نیز بخش مهمی است. درک صحیح سیستم مختصات دستگاه تراش (معمولاً X و Z). استفاده از کدهای G مخصوص تراشکاری (مانند G96 برای سرعت برشی ثابت). برنامهنویسی سیکلهای اتوماتیک برای خشنکاری، پرداختکاری و رزوهزنی. درک و کاربرد جبران شعاع نوک ابزار (Tool Nose Radius Compensation).
کتیا دیزاین به عنوان مرجع آموزشی، اهمیت داشتن پکیج آموزش مقدماتی فرزکاری و تراشکاری را درک میکند. اگرچه تمرکز اصلی کتیا دیزاین بر نرمافزارهای CAD است، اما طراحی قطعات قابل تراشکاری نیازمند شناخت این فرآیند است. آموزش تراشکاری (چه در قالب دوره جامع میل و تراش، چه دوره تخصصی) مهارتی ارزشمند برای ورود به صنعت است.
یکی از مهم ترین مهارت های کلیدی اپراتور دستگاه تراش CNC، توانایی راهاندازی و تنظیم دستگاه است. این شامل روشن کردن دستگاه، رفرنس کردن محورها میشود. همچنین بستن صحیح و ایمن قطعه کار در سهنظام یا کولت مهم است. اپراتور باید بتواند ابزارها را به درستی روی تارت دستگاه ببندد.
مهارت دوم، اندازهگیری و تنظیم دقیق افست ابزارها است. این کار با استفاده از ابزارهای اندازهگیری دقیق یا سنسورهای دستگاه انجام میشود. تنظیم نادرست افست منجر به تولید قطعات خارج از اندازه میشود. تنظیم صحیح صفر قطعه کار (Work Zero) نیز به همین اندازه حیاتی است.
مهارت سوم، اجرای برنامه و نظارت بر فرآیند است. اپراتور باید بتواند برنامه CNC را در حافظه دستگاه بارگذاری کند. برنامه را به صورت مرحلهای (Single Block) یا اتوماتیک اجرا کند. در حین اجرا بر صدا، لرزش و کیفیت سطح نظارت داشته باشد. در صورت بروز مشکل یا آلارم، اقدامات لازم را انجام دهد. کنترل کیفیت قطعه نهایی نیز وظیفه اوست.
آموزش مقدماتی عملیات اپراتوری فانوک به یادگیری کار با کنترلرهای شرکت Fanuc میپردازد. فانوک یکی از رایجترین و محبوبترین برندهای کنترلر CNC در جهان است. بسیاری از ماشینهای فرز و تراش در ایران و جهان از این کنترلر استفاده میکنند. بنابراین، مهارت اپراتوری فانوک برای کار در صنعت ماشینکاری بسیار ضروری است.
این آموزشها بر روی وظایف عملی اپراتور تمرکز دارند. آشنایی کامل با پنل اپراتوری فانوک (صفحه کلید، نمایشگر، کلیدهای مد). نحوه روشن و خاموش کردن صحیح دستگاه و کنترلر. جابجایی دستی محورها با استفاده از Jog یا Handwheel. رفرنس کردن (صفر کردن) محورهای دستگاه (Zero Return).
بخش مهمی از آموزش، مدیریت برنامههای CNC است. نحوه وارد کردن برنامه به حافظه کنترلر (از طریق USB یا شبکه). ویرایش برنامهها در مد EDIT. انتخاب و اجرای برنامه در مد MEMORY (AUTO). اجرای خط به خط برنامه در مد SINGLE BLOCK. آشنایی با مدهای MDI و DNC.
کتیا دیزاین به عنوان مرجع آموزش نرمافزارهای مهندسی، آموزش مقدماتی فرزکاری و تراشکاری را برای اپراتور های فرز و تراش آماده کرده است. نرمافزارهای CAM قدرتمند هستند، اما اجرای صحیح برنامه نیازمند اپراتور ماهر است. آموزش عملیات اپراتوری فانوک این مهارتهای عملی و ضروری را به کارآموزان منتقل میکند. این مهارت مکمل دانش برنامهنویسی است.
آشنایی با نکات مهم در اپراتوری کنترلرهای فانوک ضروری است. صفحه موقعیت (Position) برای نمایش مختصات فعلی. صفحه برنامه (Program) برای مشاهده و ویرایش کدها. صفحه افست (Offset) برای تنظیمات ابزار و قطعه کار. صفحه آلارم (Alarm) و پیامها (Message) برای عیبیابی. تسلط بر جابجایی بین این صفحات لازم است.
تنظیم دقیق افستها یکی از کلیدیترین وظایف اپراتور است. افست طول و شعاع ابزار باید با دقت بالا اندازهگیری و وارد شود. صفر قطعه کار (Work Coordinate System – G54 تا G59) باید به درستی تنظیم گردد. هرگونه خطا در این تنظیمات منجر به خطای ابعادی یا برخورد میشود.
درک پیامها و آلارمهای کنترلر فانوک بسیار مهم است. هر آلارم یک کد و توضیح مشخص دارد. اپراتور باید بتواند معنی آلارمهای رایج را بفهمد. اقدامات لازم برای رفع آنها را انجام دهد. مراجعه به دفترچه راهنمای دستگاه یا کنترلر در این موارد ضروری است. ایمنی همیشه باید اولویت اول اپراتور باشد.
پکیج آموزش مقدماتی فرزکاری و تراشکاری سایت کتیا دیزاین، از کیفیت و سطح بالایی برخوردار است. کتیا دیزاین عمدتاً به دلیل آموزش نرمافزارهای پیشرفته CAD مانند CATIA و SolidWorks شناخته شده است. سایت کتیا دیزاین همچنین ارائه کننده آموزش نرم افزار های کاربردی در زمینه تراشکاری و فرزکاری است.
این پکیج مبتنی بر ویدیوهای آموزشی با کیفیت است. سرفصلها شامل مبانی تراشکاری، ابزارشناسی، برنامهنویسی (G-code عمومی یا یک کنترلر خاص) و اپراتوری هستند. استفاده از شبیهسازها نیز بخشی از آموزش ها می باشد.
نقطه قوت چنین پکیجی از کتیا دیزاین، ارتباط قوی با مباحث طراحی است. این پکیج میتواند به خوبی توضیح دهد که چگونه پارامترهای طراحی در نرمافزار CAD بر فرآیند تراشکاری تاثیر میگذارند. آموزش طراحی برای تولید (Design for Manufacturing) با تمرکز بر تراشکاری، ارزش منحصر به فردی خواهد داشت.
به هر حال، پیش از تهیه پکیج آموزش تراشکاری کتیا دیزاین، می توانید با مشاورین متخصص ما در ارتباط باشید.. کتیا دیزاین به عنوان مرجع آموزشهای با کیفیت شناخته میشود. پکیج های آموزشی کتیا دیزاین مناسب سطح مبتدی تا پیشرفته هستند.
محتوای محتوای پکیج تراشکاری و فرزکاری کتیا دیزاین شامل ماژولهای ویدیویی آموزشی است. این ویدیوها مبانی فرآیند تراشکاری را پوشش میدهند. انواع دستگاهها، ابزارها و عملیات اصلی معرفی میشوند. اصول انتخاب پارامترهای برش توضیح داده میشود. ایمنی کار با دستگاه تراش نیز مورد تاکید قرار میگیرد.
بخش برنامهنویسی شامل مقدمهای بر G-code و M-code است. کدهای رایج مورد استفاده در تراشکاری معرفی میشوند. مثالهای سادهای از برنامهنویسی دستی ارائه میگردد. نرمافزارهای شبیهسازی CNC نیز برای تمرین استفاده می شوند.
همچنین نکاتی در مورد طراحی قطعاتی که به راحتی قابل تراشکاری هستند، ارائه میشود. تاثیر تلرانسها و پرداخت سطح در طراحی بر فرآیند ساخت توضیح داده میشود. فایلهای تمرینی شامل مدلهای CAD و برنامههای نمونه CNC هم بخشی از پکیج هستند.
آموزش برنامه نویسی تراش CNC فانوک یک دوره کاملاً تخصصی است. این آموزش بر روی یادگیری زبان برنامهنویسی کنترلرهای Fanuc برای دستگاههای تراش تمرکز دارد. با توجه به گستردگی استفاده از کنترلرهای فانوک در صنعت تراشکاری، این مهارت بسیار پرتقاضا است. برنامهنویسان ماهر فانوک نقش کلیدی در واحدهای تولیدی دارند.
محتوای اصلی این آموزش شامل یادگیری کدهای G و M استاندارد فانوک است. کدهای حرکتی (G00, G01, G02, G03) و کاربرد آنها در تراشکاری. سیکلهای اتوماتیک تراشکاری (G70, G71, G72, G73, G74, G75, G76). کدهای مربوط به سرعت اسپیندل (G96, G97, G50). کدهای افست ابزار و صفر قطعه کار. کدهای کمکی M برای کنترل اسپیندل، مایع خنککننده و…
علاوه بر کدهای پایه، مباحث پیشرفتهتری نیز ممکن است پوشش داده شوند. استفاده از متغیرها و برنامهنویسی ماکرو (Macro Programming). کاربرد دستورات شرطی و حلقهها در برنامهنویسی. برنامهنویسی محور C و ابزارهای زنده (Live Tools) در ماشینهای فرز-تراش. درک دقیق جبران شعاع نوک ابزار (TNRC) و نحوه فعالسازی آن.
نرمافزارهای CAM خروجی G-code تولید میکنند، اما درک و توانایی ویرایش این کدها توسط برنامهنویس ضروری است. آموزش برنامه نویسی تراش CNC فانوک این توانایی حیاتی را ایجاد میکند.
برای یادگیری اصولی کدهای G پرکاربرد تراش فانوک ابتدا باید کدهای پایهای حرکت و درونیابی را آموخت. G00 برای حرکت سریع بدون برادهبرداری استفاده میشود. G01 برای حرکت خطی با سرعت مشخص (پیشروی) به کار میرود. G02 و G03 برای ایجاد حرکتهای دایرهای (ساعتگرد و پادساعتگرد) استفاده میشوند. درک تفاوت مختصات مطلق (G90) و نسبی (G91) نیز مهم است.
سپس نوبت به یادگیری سیکلهای تراشکاری میرسد. این سیکلها برنامهنویسی را بسیار سادهتر و سریعتر میکنند. G71 برای خشنکاری اتوماتیک پروفیلهای طولی استفاده میشود. G70 برای پرداختکاری همان پروفیل به کار میرود. G76 یک سیکل قدرتمند برای ایجاد انواع رزوهها است. یادگیری پارامترهای ورودی این سیکلها ضروری است.
کنترل سرعت اسپیندل با G96 و G97 انجام میشود. G96 سرعت برشی ثابت را فعال میکند که برای پرداخت سطح بهتر است. G97 سرعت چرخش ثابت (RPM) را تنظیم میکند. G50 برای محدود کردن حداکثر سرعت اسپیندل و همچنین تعریف سیستم مختصات کاربرد دارد. تسلط بر این کدها برای نوشتن برنامههای بهینه لازم است.
آموزش اپراتوری فرز CNC فانوک بر روی مهارتهای عملی کار با دستگاه فرز مجهز به کنترلر Fanuc تمرکز دارد. اپراتور فرز CNC نقشی متفاوت از برنامهنویس دارد. وظیفه اصلی او راهاندازی صحیح دستگاه، اجرای ایمن برنامهها و کنترل کیفیت قطعات است. این مهارتها نیازمند آموزش عملی و تجربه هستند.
سرفصلهای کلیدی آموزش اپراتوری فرز فانوک شامل موارد زیر است: آشنایی با اجزای اصلی دستگاه فرز CNC و پنل اپراتوری فانوک. روشهای ایمن روشن و خاموش کردن دستگاه. جابجایی دستی محورها (X, Y, Z و گاهی A, B). فرآیند رفرنس کردن یا صفر کردن دستگاه (Machine Home).
بخش بسیار مهم، تنظیمات پیش از اجرای برنامه است. نحوه صحیح بستن قطعه کار روی میز دستگاه با استفاده از گیره، کلمپ یا فیکسچر. اندازهگیری دقیق طول ابزارهای مختلف و وارد کردن مقادیر افست طول. تعیین دقیق نقطه صفر قطعه کار (Work Offset G54-G59) با استفاده از لبهیاب، ساعت اندیکاتور یا پراب.
کتیا دیزاین به عنوان مرجع رسمی آموزش مقدماتی فرزکاری و تراشکاری، اهمیت کار تیمی بین طراح، برنامهنویس CAM و اپراتور CNC را میداند. یک اپراتور ماهر فرز فانوک میتواند برنامههای تولید شده را به بهترین شکل اجرا کند. آموزش اپراتوری فرز CNC فانوک این مهارتهای حیاتی را برای کار در کارگاههای ماشینکاری فراهم میکند.
اگرچه کنترلر فانوک در هر دو ماشین مشابه است، وظایف اپراتوری تفاوتهایی دارند. سیستم مختصات در فرز معمولاً X, Y, Z است، در حالی که در تراش X, Z میباشد. اپراتور باید به این تفاوتها آگاه باشد. نحوه حرکت محورها و مفهوم آنها متفاوت است.
روشهای بستن قطعه کار کاملاً متفاوت است. در فرز از گیره، کلمپ، صفحات مگنتی یا فیکسچرهای اختصاصی استفاده میشود. در تراش معمولاً از سهنظام، چهارنظام یا کولت استفاده میگردد. اپراتور باید مهارت بستن ایمن و دقیق قطعه کار در هر دو نوع ماشین را داشته باشد.
ابزارها و نحوه تنظیم افست آنها نیز فرق میکند. در فرز با ابزارهایی مانند فرز انگشتی، مته و برقو سروکار داریم. افست طول و شعاع (برای جبران در کنترلر) تنظیم میشود. در تراش از ابزارهای تراشکاری با اینسرتهای مختلف استفاده میشود. تنظیم افست X و Z و شعاع نوک ابزار (Nose Radius) اهمیت دارد. اپراتور باید به این تفاوتها مسلط باشد.
